So sánh gạt băng tải sơ cấp và gạt thứ cấp

Gạt băng tải sơ cấp và gạt băng tải thứ cấp đều là thiết bị làm sạch dây băng, nhưng mỗi loại đảm nhận một vai trò khác nhau trong hệ thống băng tải. Gạt sơ cấp giúp loại bỏ phần lớn vật liệu ngay tại điểm xả, trong khi gạt thứ cấp tiếp tục làm sạch phần vật liệu còn bám dính để nâng cao hiệu quả làm sạch lên trên 95%. Việc lựa chọn và kết hợp đúng hai loại gạt làm sạch băng tải sẽ giúp giảm rơi vãi vật liệu, kéo dài tuổi thọ dây băng và giảm chi phí bảo trì. Hãy cùng Belota so sánh chi tiết để biết nên sử dụng loại nào cho băng tải của bạn trong bài viết dưới đây.

So sánh gạt băng tải sơ cấp và gạt thứ cấp

Về vị trí lắp đặt

Gạt làm sạch sơ cấp: Được lắp ngay tại tang chủ động (Head Pulley), nơi vật liệu bắt đầu tách khỏi bề mặt dây băng. Thiết bị có nhiệm vụ loại bỏ phần lớn vật liệu bám dính, đặc biệt là các mảng vật liệu lớn.

Gạt làm sạch thứ cấp: Được lắp sau tang chủ động trên nhánh hồi, thường cách tang chủ động khoảng 1 - 2 m. Gạt thứ cấp tiếp tục làm sạch lớp vật liệu còn lại, đặc biệt là bụi mịn, vật liệu ẩm hoặc bám dính cứng đầu, giúp tăng hiệu quả làm sạch tổng thể và giảm hiện tượng rơi vãi vật liệu.

So sánh gạt băng tải sơ cấp và gạt thứ cấp về vị trí lắp đặt

Về thiết kế gạt về cơ cấu ép lực

Gạt băng tải sơ cấp: sử dụng cơ cấu ép lực vừa phải hoặc lò xo đơn. Nhờ lắp đặt trên bề mặt puli, lưỡi gạt tận dụng lực tách của vật liệu khi rời dây băng nên vẫn đạt hiệu quả làm sạch mà không cần lực ép quá lớn. 

Gạt băng tải thứ cấp: Được thiết kế để làm việc trên nhánh hồi với yêu cầu làm sạch cao hơn. Thiết bị thường sử dụng cơ cấu căng lực chuyên dụng như lò xo kép hoặc hệ thống khí nén để duy trì áp lực ổn định, giúp lưỡi gạt luôn bám sát bề mặt dây băng và loại bỏ hiệu quả bụi mịn, vật liệu bám dính còn sót lại. 

Về thiết kế gạt về cơ cấu ép lực

Về hiệu quả làm sạch

Gạt sơ cấp: Loại bỏ phần lớn vật liệu bám trên dây băng, đạt hiệu quả làm sạch khoảng 60 - 70%, chủ yếu xử lý các mảng vật liệu lớn và thô.

Gạt thứ cấp: Tiếp tục làm sạch lượng vật liệu còn sót lại sau gạt sơ cấp, loại bỏ bụi mịn và vật liệu bám dính cứng đầu, nâng tổng hiệu quả làm sạch của hệ thống lên 90–95% khi kết hợp cả hai loại gạt.

Về hiệu quả làm sạch

Về phạm vi ứng dụng

Gạt sơ cấp: Phù hợp với hầu hết các hệ thống băng tải vận chuyển vật liệu rời như đá, cát, than, quặng, xi măng và các loại vật liệu có kích thước lớn.

Gạt thứ cấp: Thích hợp cho các hệ thống yêu cầu độ sạch cao hoặc vận chuyển vật liệu mịn, ẩm và bám dính, giúp giảm rơi vãi và bảo vệ các bộ phận của băng tải. Khi kết hợp với gạt sơ cấp, thiết bị được ứng dụng rộng rãi trong ngành khai khoáng, xi măng, nhiệt điện, cảng biển, phân bón và hóa chất.

Bảng so sánh tổng quát gạt băng tải sơ cấp và gạt thứ cấp

Có nên chỉ sử dụng gạt sơ cấp?

Nhiều doanh nghiệp chỉ lắp gạt sơ cấp nhằm tiết kiệm chi phí đầu tư ban đầu. Tuy nhiên, lượng vật liệu còn bám trên dây băng vẫn sẽ tiếp tục rơi xuống dọc tuyến băng tải (carryback), gây bẩn khu vực sản xuất và làm tăng chi phí vệ sinh.

Ngoài ra, vật liệu tồn dư còn bám vào con lăn, tang bị động và các bộ phận truyền động, gây:

• Mài mòn dây băng: Vật liệu bám dính làm tăng ma sát giữa dây băng và các bộ phận của hệ thống, khiến bề mặt băng tải nhanh bị mài mòn, nứt hoặc hư hỏng, làm giảm tuổi thọ dây băng.
• Lệch băng tải: Vật liệu tích tụ không đều trên con lăn và pulley có thể khiến dây băng chạy lệch tâm, ảnh hưởng đến độ ổn định của hệ thống và làm tăng nguy cơ hư hỏng thiết bị.
• Kẹt con lăn: Vật liệu bám lâu ngày quanh con lăn và các bộ phận chuyển động dễ gây kẹt, làm con lăn quay không đều hoặc ngừng hoạt động, ảnh hưởng đến quá trình vận hành.
• Giảm tuổi thọ thiết bị: Sự tích tụ vật liệu làm tăng tải trọng và mức độ mài mòn lên pulley, con lăn, ổ bi và các chi tiết truyền động, khiến các thiết bị xuống cấp nhanh hơn.
• Tăng thời gian dừng máy để vệ sinh: Hệ thống phải dừng định kỳ để làm sạch vật liệu rơi vãi và bám dính, gây gián đoạn sản xuất, giảm năng suất và làm tăng chi phí vận hành.

Vì vậy, với các hệ thống vận chuyển vật liệu rời hoặc hoạt động liên tục, nên kết hợp cả gạt sơ cấp và gạt thứ cấp.

Có nên chỉ sử dụng gạt sơ cấp

Khi nào cần sử dụng gạt thứ cấp?

Gạt thứ cấp đặc biệt cần thiết khi:

• Vận chuyển xi măng, than, quặng, clinker, phân bón: Đây là những loại vật liệu dễ bám trên bề mặt dây băng, vì vậy gạt thứ cấp giúp loại bỏ phần vật liệu còn sót lại sau gạt sơ cấp, hạn chế rơi vãi và giữ hệ thống sạch hơn.
• Vật liệu có độ bám dính cao: Đối với các vật liệu ẩm, bùn hoặc có tính kết dính, gạt thứ cấp giúp làm sạch lớp vật liệu mỏng còn bám trên dây băng, giảm hiện tượng tích tụ và bám dính kéo dài.
• Hệ thống yêu cầu vệ sinh sạch sẽ: Trong các nhà máy cần duy trì môi trường sản xuất sạch, gạt thứ cấp giúp giảm lượng vật liệu rơi vãi, hạn chế bụi và giảm công tác vệ sinh thường xuyên.
• Băng tải vận hành liên tục: Với các dây chuyền hoạt động 24/7, gạt thứ cấp giúp duy trì bề mặt dây băng sạch, giảm nguy cơ sự cố do vật liệu tích tụ và đảm bảo hệ thống vận hành ổn định.
• Muốn giảm chi phí bảo trì và kéo dài tuổi thọ dây băng: Việc làm sạch hiệu quả giúp hạn chế mài mòn dây băng, con lăn và pulley, giảm tần suất sửa chữa, thay thế linh kiện và tối ưu chi phí vận hành lâu dài.

Khi nào cần sử dụng gạt thứ cấp

Nên kết hợp gạt sơ cấp và gạt thứ cấp như thế nào?

Để đạt hiệu quả làm sạch tối ưu, hầu hết các hệ thống băng tải nên kết hợp cả gạt sơ cấp và gạt thứ cấp. Sự kết hợp này giúp nâng hiệu quả làm sạch lên trên 95%, đồng thời giảm hiện tượng rơi vãi vật liệu và hạn chế bụi phát sinh trong khu vực sản xuất.

Ngoài việc nâng cao hiệu quả làm sạch, hệ thống hai cấp gạt còn mang lại nhiều lợi ích như:

• Bảo vệ dây băng, con lăn và pulley khỏi mài mòn.
• Hạn chế hiện tượng lệch băng do vật liệu bám dính.
• Giảm chi phí vệ sinh và bảo trì hệ thống.
• Giảm thời gian dừng máy để sửa chữa hoặc làm sạch.
• Kéo dài tuổi thọ của dây băng và các thiết bị liên quan.

Việc lựa chọn loại lưỡi gạt cũng cần phù hợp với điều kiện vận hành và đặc tính vật liệu:

• PU: Phù hợp với đa số ứng dụng thông thường, bảo vệ tốt bề mặt dây băng.
• PU Nano: Khả năng chống mài mòn cao hơn PU thông thường, tuổi thọ dài hơn.
• Ceramic: Chịu mài mòn và nhiệt độ cao, thích hợp với môi trường làm việc khắc nghiệt.
• Tungsten Carbide: Độ cứng và khả năng chống mài mòn vượt trội, phù hợp với các vật liệu như đá, quặng, clinker và than.

Đối với các ngành như khai thác đá, xi măng, nhiệt điện, luyện kim, khai khoáng hoặc các hệ thống vận chuyển vật liệu có độ bám dính và mài mòn cao, việc kết hợp gạt sơ cấp và gạt thứ cấp là giải pháp tối ưu để nâng cao hiệu suất vận hành và giảm chi phí trong dài hạn.

Nên kết hợp gạt sơ cấp và gạt thứ cấp như thế nào

Kết luận

Gạt băng tải sơ cấp và gạt băng tải thứ cấp không thay thế mà bổ trợ cho nhau, tạo nên giải pháp làm sạch toàn diện cho hệ thống băng tải. Việc kết hợp đúng hai loại gạt giúp nâng hiệu quả làm sạch lên trên 90–95%, giảm hiện tượng vật liệu bám dính và rơi vãi, đồng thời bảo vệ dây băng, con lăn và pulley khỏi mài mòn. Với kinh nghiệm trong lĩnh vực thiết bị băng tải, Belota cung cấp đa dạng các dòng gạt băng tải sơ cấp, gạt thứ cấp và giải pháp làm sạch phù hợp với từng điều kiện vận hành, giúp doanh nghiệp tối ưu hiệu suất sản xuất, giảm chi phí bảo trì và kéo dài tuổi thọ toàn bộ hệ thống.