Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của băng tải dễ hiểu

Trong các dây chuyền sản xuất hiện đại, băng tải là thiết bị giữ vai trò trung tâm trong việc vận chuyển hàng hóa liên tục, ổn định và hiệu quả. Việc hiểu rõ băng tải là gì, cấu tạo và nguyên lý hoạt động của băng tải sẽ giúp doanh nghiệp lựa chọn đúng giải pháp, tối ưu năng suất và kéo dài tuổi thọ hệ thống. Bài viết dưới đây của Belota sẽ giúp bạn có cái nhìn tổng quan và dễ hiểu nhất về hệ thống băng tải công nghiệp.

Băng tải là gì?

Băng tải là thiết bị cơ khí dùng để vận chuyển vật liệu, hàng hóa từ vị trí này sang vị trí khác một cách liên tục. Trong sản xuất và kinh doanh hiện đại, băng chuyền tải được xem là một trong những máy móc không thể thiếu, giúp tối ưu nhân công, tăng năng suất và đảm bảo tính đồng bộ cho dây chuyền.

Băng tải bắt đầu xuất hiện từ nhiều thập kỷ trước tại các quốc gia có nền công nghiệp phát triển như Nhật Bản, Trung Quốc, Thái Lan, với thiết kế ban đầu đơn giản, nhỏ gọn. Đến nay, băng chuyền đã phát triển thành những hệ thống lớn, phức tạp, tích hợp tự động hóa cao, đáp ứng hầu hết nhu cầu vận chuyển trong công nghiệp.

Trong bối cảnh công nghiệp hóa hiện đại, băng tải đóng vai trò quan trọng và được triển khai rộng khắp ở nhiều ngành nghề sản xuất, bao gồm:

Nhà máy lúa gạo, thức ăn chăn nuôi
Than đá, phân bón, xi măng
Thực phẩm, đồ uống, bao bì
Kho bãi, logistics, sản xuất công nghiệp nặng và nhẹ

Băng tải là thiết bị cơ khí dùng để vận chuyển vật liệu, hàng hóa từ vị trí này sang vị trí khác

Cấu tạo băng tải chi tiết

Tùy theo từng loại băng tải (băng tải cao su, băng tải PVC, băng tải con lăn, băng tải xích…), cấu tạo có thể đơn giản hoặc phức tạp. Tuy nhiên, về cơ bản, cấu tạo băng tải thường bao gồm các bộ phận chính sau:

Khung băng tải (Giá đỡ)

Khung băng tải là bộ phận chịu lực chính, có chức năng nâng đỡ toàn bộ hệ thống. Khung thường được làm từ thép sơn tĩnh điện, thép mạ kẽm, inox hoặc nhôm định hình. Cấu trúc khung gồm:

Khung đầu: Lắp đặt cụm truyền động, motor và rulô chủ động.
Khung giữa: Kết cấu chính của băng tải, nơi bố trí hệ thống con lăn đỡ và chịu tải hàng hóa.
Khung cuối: Lắp rulô bị động và cơ cấu căng băng, giúp duy trì độ căng ổn định trong quá trình vận hành.

Dây băng tải

Dây băng tải là bộ phận trực tiếp tiếp xúc và vận chuyển hàng hóa trên toàn bộ hệ thống, đóng vai trò quyết định đến hiệu suất, độ ổn định và tuổi thọ băng tải. Do làm việc liên tục và chịu tác động cơ học lớn, dây băng tải cần đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật sau:

Độ bền cao, chịu tải tốt trong quá trình vận hành liên tục
Chống mài mòn và ma sát, hạn chế rách hoặc hư hỏng sớm
Hệ số giãn thấp, giúp băng chạy ổn định, ít phải tăng chỉnh

Tùy theo ứng dụng cụ thể, một số loại dây băng tải được sử dụng phổ biến hiện nay gồm:

Băng tải cao su: Chịu tải nặng, dùng trong khai thác, vật liệu rời
Băng tải PVC, PU: Phù hợp ngành thực phẩm, đóng gói, kho vận
Băng tải lưới: Dùng cho sấy, làm mát, thoát nước tốt
Băng tải xích nhựa: Ứng dụng trong dây chuyền tự động, yêu cầu vệ sinh cao

>> Xem thêm: Cách tính tốc độ băng tải đơn giản, dễ hiểu với 3 bước

Rulô (Puli, ròng rọc)

Rulô là bộ phận truyền động quan trọng, giữ vai trò dẫn hướng và tạo chuyển động cho dây băng tải trong suốt quá trình vận hành.

Rulô chủ động: Được kết nối trực tiếp với motor và hộp giảm tốc, có nhiệm vụ tạo lực kéo làm dây băng tải chuyển động. Đây là bộ phận quyết định tốc độ và khả năng truyền lực của hệ thống.
Rulô bị động (rulô đảo chiều): Có chức năng đổi hướng chuyển động của dây băng tải, hỗ trợ duy trì độ căng và giúp băng chạy ổn định theo đúng quỹ đạo thiết kế.

Rulô thường được chế tạo từ thép hàn, thép đúc hoặc nhựa kỹ thuật, bề mặt có thể bọc cao su nhằm tăng ma sát, hạn chế trượt băng và nâng cao hiệu quả truyền động, đặc biệt trong các hệ thống tải nặng hoặc vận hành liên tục.

Cấu tạo băng tải

Con lăn đỡ

Con lăn được bố trí dọc theo chiều dài băng tải, có tác dụng:

Nâng đỡ dây băng tải
Giảm võng băng
Hạn chế ma sát khi băng tải hoạt động.

Thiết bị truyền động

Thiết bị truyền động bao gồm:

Động cơ điện
Bộ giảm tốc
Khớp nối
Tang trống truyền động
Phanh an toàn

Tùy theo tải trọng và công suất băng tải, hệ thống có thể sử dụng truyền động trống đơn hoặc trống đôi, một hoặc nhiều động cơ.

Thiết bị căng băng

Thiết bị căng giúp băng tải luôn ở trạng thái căng tiêu chuẩn, tránh trượt băng và võng băng. Một số dạng thiết bị căng phổ biến:

Căng trục vít
Căng đứng
Căng tời kéo
Căng thủy lực

Thiết bị vệ sinh băng tải

Thiết bị vệ sinh có nhiệm vụ làm sạch bề mặt dây băng tải và con lăn, thường được lắp tại trống dỡ hàng. Bộ phận này giúp:

Hạn chế bám bẩn
Tăng tuổi thọ băng tải
Giúp duy trì môi trường sản xuất sạch sẽ, đáp ứng các tiêu chuẩn vệ sinh, nhất là trong ngành thực phẩm.

Thiết bị bảo vệ an toàn

Bao gồm các cảm biến và cơ cấu giám sát nhằm:

Phát hiện lệch băng
Báo trượt băng
Ngăn sự cố khi băng tải dừng đột ngột

Nguyên lý hoạt động của băng tải

Băng tải hoạt động dựa trên lực ma sát giữa dây băng và rulô chủ động, kết hợp với hệ thống căng băng và con lăn đỡ để đảm bảo chuyển động ổn định.

Cụ thể, khi động cơ khởi động, lực quay được truyền đến rulô chủ động, làm rulô quay theo tốc độ thiết kế. Nhờ lực ma sát đủ lớn giữa bề mặt rulô và dây băng tải, dây băng sẽ chuyển động tịnh tiến liên tục. Khi đó, vật liệu đặt trên bề mặt băng tải được kéo di chuyển từ đầu nạp đến đầu xả theo đúng hướng vận chuyển.

Trong suốt quá trình vận hành, các bộ phận phụ trợ đóng vai trò quan trọng:

Rulô bị động và thiết bị căng băng giúp duy trì độ căng phù hợp, hạn chế trượt băng và sai lệch tốc độ.
Hệ thống con lăn đỡ phân bố đều tải trọng, giảm võng băng và hạn chế lực cản khi băng tải chạy liên tục.
Phanh an toàn hoặc cơ cấu chống trượt ngược giúp ngăn băng tải quay ngược khi dừng máy, đặc biệt với băng tải nghiêng hoặc tải nặng.

Nhờ sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ phận, băng tải có thể vận hành êm ái, ổn định và bền bỉ, đáp ứng nhu cầu vận chuyển khối lượng lớn hàng hóa ở khoảng cách ngắn hoặc dài, theo phương ngang hoặc nghiêng, phù hợp cho nhiều dây chuyền sản xuất công nghiệp khác nhau.

Nguyên lý hoạt động của băng tải

Các thông số quan trọng của hệ thống băng tải cần biết

Trên mỗi dây băng tải, nhà sản xuất thường ghi một chuỗi ký hiệu kỹ thuật để thể hiện cấu tạo và đặc tính sử dụng. Hiểu đúng các thông số này giúp chọn băng tải phù hợp, tránh lắp sai gây hao mòn và giảm tuổi thọ.

Ví dụ ký hiệu

EF 160 / 3 : 0.6 SB + 1.0 BT / BL PU / AO

Ý nghĩa các thông số chính

EF: Loại sợi bố vải – sợi dẻo cả chiều dọc và ngang, băng linh hoạt, vận hành êm
160: Cường độ kéo (N/mm) - khả năng chịu lực của băng
/3: Số lớp bố vải
0.6: Độ dày lớp phủ đáy (mm)
SB: Kiểu bề mặt lớp đáy
1.0: Độ dày lớp phủ mặt trên (mm)
BT: Tổng độ dày băng tải
BL: Màu mặt trên (xanh dương)
PU: Vật liệu băng tải (Polyurethane)
AO: Thuộc tính đặc biệt - kháng dầu

Các thông số quan trọng của hệ thống băng tải cần biết

>> Xem thêm: Giải pháp vận tải hàng hóa chuyên nghiệp, tối ưu

Phân loại băng tải theo nguyên lý truyền động

Căn cứ vào cách thức truyền động, băng tải được chia thành hai nhóm chính:

Băng tải truyền động bằng con lăn: hàng hóa di chuyển nhờ hệ thống con lăn quay, phù hợp với kiện hàng có đáy phẳng, tải trọng trung bình đến nặng.
Băng tải kéo bằng dây băng: sử dụng dây băng tải chuyển động liên tục để vận chuyển vật liệu, thích hợp cho đa dạng loại hàng và nhiều môi trường làm việc khác nhau.

Mỗi loại băng tải được thiết kế để đáp ứng yêu cầu riêng về tải trọng, ngành nghề và điều kiện vận hành, từ sản xuất nhẹ đến công nghiệp nặng.

Băng tải truyền động bằng con lăn

Ưu điểm của hệ thống băng tải

Cấu trúc gọn gàng, dễ lắp đặt
Vận hành ổn định, ít hư hỏng
Đáp ứng năng suất vận chuyển cao, đồng thời giúp giảm đáng kể chi phí nhân công.
Dễ dàng tích hợp vào hệ thống tự động hóa của dây chuyền sản xuất.
Đáp ứng nhu cầu sử dụng trong đa dạng lĩnh vực và ngành nghề sản xuất.

Kết luận

Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của băng tải là nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp lựa chọn đúng loại băng tải cho từng ứng dụng. Với thiết kế linh hoạt, hiệu suất cao và khả năng vận chuyển liên tục, băng tải chính là giải pháp tối ưu cho mọi dây chuyền sản xuất hiện đại.